Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

             Koło Naukowe Prawa Podatkowego TBSP UJ

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

11 lipca 2020 roku odbyło się posiedzenie wyborcze Walnego Zgromadzenia KN Prawa Podatkowego TBSP UJ. Podczas posiedzenia Przewodniczący przedstawił sprawozdanie Zarządu za rok 2019/2020, które zostało jednogłośnie zatwierdzone przez Walne Zgromadzenie. Następnie przeprowadzono wybory do Zarządu na rok 2020/2021 podczas których wybrano: Aleksandrę Janik na stanowisko Przewodniczącej Dominikę Woroszyło na stanowisko Wiceprzewodniczącej Sebastiana Czaplińskiego na stanowisko Skarbnika Maksymiliana Kaszubowskiego na stanowisko Koordynatora OKPP Członkowie Zarządu poprzedniej kadencji serdecznie gratulują wyboru oraz życzą powodzenia w nadchodzącym roku akademickim. Dziękujemy wszystkim Członkom i Sympatykom za ten rok działalności!

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Drodzy Studenci i Studentki,

z przykrością informujemy, że w tym roku nie odbędzie się konkurs przedmiotowy z prawa finansowego.

Staraliśmy się, żeby przeprowadzić konkurs w formie w jakiej odbywał się on co roku. Zapewne zauważyliście, że prof. Nita przeprowadza egzamin zdalnie w formie ustnej oraz ewentualnie stacjonarnie w formie pisemnej w lipcu oraz wrześniu (jeśli sytuacja epidemiczna pozwoli) - zdalna forma pisemna egzaminu nie jest realizowana.

Profesor nie zdecydował się na przeprowadzanie egzaminu zdalnie w formie pisemnej ze względu na brak możliwości weryfikacji czy egzamin jest wypełniany samodzielnie. Wątpliwości te są oczywiście uzasadnione.

Z tego względu, jedyną dopuszczalną formą konkursu jest również stacjonarna forma pisemna i dałoby się ją zorganizować dopiero w lipcu lub we wrześniu (jeśli sytuacja epidemiczna by pozwoliła).

Decyzja o organizacji konkursu byłaby jednak nieuczciwa wobec osób, które zaliczyły już egzamin w przedterminach lub w sesji, gdyż nie miałyby one żadnej korzyści z podejścia do konkursu i mogłyby się poczuć pokrzywdzone przez Koło i Zakład Prawa Finansowego UJ.

Trzymajcie się zdrowo i życzymy powodzenia w sesji!

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Ulga na złe długi w PIT i CIT – usprawnienie przepływów pieniężnych

 

Rok 2020 – w przeciwieństwie do lat poprzednich – przyniósł podatnikom wiele instrumentów prawnych pomocnych w prowadzeniu przez nich działalności. Jedną z tych nowości w sferze podatków dochodowych jest obecna już od wielu lat w regulacjach podatku VAT ulga na złe długi. Jej celem jest poprawa płynności finansowej przedsiębiorstw, często nadwyrężanej przez ich kontrahentów z powodu braku lub opóźnienia w zapłacie wynagrodzenia za nabyte towary lub usługi.

Istota działania ulgi

Ulga na złe długi została wprowadzona zarówno do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 26u ust. 1 u.p.d.o.f.), jak i do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 18f ust. 1 u.p.d.o.p.). Sam mechanizm działania ulgi jest zbliżony do obecnie funkcjonującego na gruncie podatku VAT.

Nowa regulacja ma zastosowanie do transakcji handlowych, których termin płatności mija po 31 grudnia 2019. Wyżej wspomniane przepisy regulują tryb zastosowania ulgi w sposób dwojaki – zarówno od strony wierzyciela, jak i dłużnika. W przypadku należności lub zobowiązań nieuregulowanych lub niezbytych w terminie 90 dni (liczonych od dnia upływu terminu płatności wskazanego w fakturze, rachunku lub w umowie):

  1. wierzyciel jest uprawniony do zmniejszenia swojej podstawy opodatkowania o ujętą pierwotnie w przychodach kwotę należności, która nie została uregulowana.
  2. dłużnik jest zobowiązany do zwiększenia swojej podstawy opodatkowania o ujętą pierwotnie w kosztach kwotę zobowiązania, które nie zostało uregulowane.

Innymi słowy wierzyciel ma możliwość pomniejszenia swojego dochodu (lub jeśli wykazuje stratę – powiększenia straty) o wartość nieotrzymanej należności, a dłużnik ma obowiązek powiększenia swojego dochodu (lub jeśli wykazuje stratę – pomniejszenia straty) o tę samą wartość.

Powyższej korekty dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym upłynął 90 dniowy termin uregulowania zobowiązania, pod warunkiem, że do dnia złożenia zeznania należność nie zostanie uregulowana ani zbyta.

 

Przykład I

Dnia 20 lutego 2020 spółka A wystawiła fakturę na kwotę 20 tysięcy zł netto swojemu kontrahentowi – spółce B. Na fakturze widniał termin płatności 30 dni. Do dnia złożenia zeznania za rok 2020 tj. 31 marca 2021 spółka B nie uregulowała powyższej należności. W związku z tym, spółka A jest uprawniona do ujęcia nieuregulowanej należności w kosztach, a spółka B jest zobowiązana do ujęcia nieuregulowanego zobowiązania w przychodach.

Warunki stosowania

Jednakże ustawodawca przewidział także dodatkowe warunki stosowania ulgi, które muszą być spełnione łącznie:

  1. dłużnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego nie znajduje się w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
  2. transakcja handlowa zawarta jest w ramach działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Polski;
  3. od daty wystawienia faktury, rachunku lub zawarcia umowy nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura, rachunek lub została zawarta umowa. W przypadku gdy rok kalendarzowy, w którym wystawiono fakturę lub rachunek, jest inny niż rok kalendarzowy, w którym zawarto umowę - gdy nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego późniejszej z tych czynności.

Dodatkowo przepisów o uldze na złe długi nie stosuje się w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi, co jest uzasadnione tym, że pomiędzy tymi podmiotami co do zasady problem zalegania z zapłatą nie powinien wystąpić.

 

Przykład II

Dnia 20 maja 2020 spółka A zawarła umowę sprzedaży samochodu osobowego z zagraniczną spółką B mającą siedzibę w Niemczech. W ramach tej umowy, spółka B zobowiązała się do zapłaty na rzecz sprzedawcy kwotę 10 tysięcy zł netto z 90 dniowym terminem płatności. Spółka B nie uregulowała zobowiązania do dnia złożenia zeznania rocznego, gdyż w międzyczasie – dnia 15 marca 2021 r. ogłosiła likwidację. Spółka A nie będzie mogła zastosować ulgi na złe długi, gdyż wierzytelność nie spełnia jednego z warunków stosowania ulgi.

Moment i sposób ujęcia ulgi

W myśl nowych przepisów ulga na złe długi jest ujmowana w zeznaniu rocznym podatnika za rok, w którym upłynął termin 90 dni liczony od dnia upływu terminu płatności. Zastosowanie ulgi możliwe jest także w zaliczce na podatek dochodowy za okres, w którym upłynął powyższy termin 90 dni.

Sposób ujęcia ulgi odpowiednio przez wierzyciela lub dłużnika w sytuacji wykazywania dochodu lub straty, został przedstawiony za pomocą poniższej tabeli.

 

Gdy:

Wierzyciel

Dłużnik

Wykazuje dochód:

a wartość NZ jest niższa od dochodu

pomniejsza dochód o wartość NZ

powiększa dochód o wartość NZ

a wartość NZ jest wyższa od dochodu

pomniejsza dochód do zera, a nierozliczoną wartość NZ może pomniejszyć podstawę opodatkowania w kolejnych 3 latach

Wykazuje
stratę:

a wartość NZ jest niższa od straty

powiększa stratę o wartość NZ

pomniejsza stratę
o wartość NZ

a wartość NZ jest wyższa od straty

pomniejsza stratę do zera, a potem powiększa swój dochód

Skrót „NZ” oznacza nieuregulowane zobowiązanie.

 

Jednakże, gdy ostatecznie dojdzie do uregulowania zobowiązania przez dłużnika lub zbycia wierzytelności przez wierzyciela, należy dokonać „odwróconej korekty”. Za rok podatkowy, w którym zobowiązanie zostanie uregulowane (zbyte):

  1. wierzyciel jest zobowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania (zmniejszenia straty) o wartość kwoty wcześniej odliczonej lub doliczonej,
  2. dłużnik jest zobowiązany do zmniejszenia podstawy opodatkowania (zwiększenia straty) o wartość kwoty wcześniej doliczonej lub odliczonej. W przypadku, gdy kwota ta przewyższa podstawę opodatkowania, dłużnik ma możliwość zmniejszenia podstawy opodatkowania w ciągu kolejnych 3 lat podatkowych.

 

Przykład III

Jan Kowalski w zeznaniu rocznym za 2020 r. dokonał zmniejszenia podstawy opodatkowania o wartość nieuregulowanego przez Adama Nowaka zobowiązania z tytułu umowy sprzedaży. W styczniu 2021 r. Adam Nowak uregulował całe zobowiązanie. W związku z tym, Jan Kowalski jest zobowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania w zaliczce za styczeń.

Koronawirus a ulga na złe długi

Wartym wspomnienia jest także regulacja wprowadzona przez Tarczę Antykryzysową. Dotyczy ona wyłącznie dłużników i przewiduje zwolnienie z obowiązku zwiększania dochodów za poszczególne okresy rozliczeniowe przypadające w 2020 r. Musi on jednak spełnić łącznie następujące warunki:

  1. poniesienie przez dłużnika negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19,
  2. uzyskane przez dłużnika w danym okresie rozliczeniowym przychody będą niższe o co najmniej 50% w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku podatkowego; a jeśli dłużnik rozpoczął działalność gospodarczą w 2019 r. – w stosunku do uzyskanych w tym roku średnich przychodów. 

Drugi warunek nie ma zastosowania do podatników, którzy:

  1. stosowali w 2019 r. formę opodatkowania w przypadku której nie ustala się przychodów (np. kartę podatkową),
  2. rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej w ostatnim kwartale 2019 r. i nie uzyskali w tym okresie przychodów, lub
  3. rozpoczęli działalność w 2020 r.

Podsumowanie

Reasumując, wprowadzenie ulgi na złe długi do podatków dochodowych należy ocenić pozytywnie. Z jednej strony uzasadnione jest to zmniejszeniem ciężaru ponoszonego przez wierzycieli, którzy wykonując swoją część umowy, nie otrzymują zapłaty od swojego kontrahenta. Z drugiej strony wprowadzenie swego rodzaju „sankcji” w postaci wyłączenia wartości zobowiązania z kosztów uzyskania przychodu może wpłynąć korzystnie na dotrzymywanie przez dłużników terminów płatności w transakcjach handlowych.

Kamila Morawska

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Japonia bliżej Europy – umowa EPA 

Europa i Japonia mają świadomość, że rozwiązywanie współczesnych problemów powinno polegać na kooperacji. Dzisiaj nie ma miejsca na protekcjonizm gospodarczy czy odwracanie się plecami do całego świata. W związku z tym, dnia 1 lutego 2019 r. weszła w życie umowa o partnerstwie gospodarczym między Unią Europejską a Japonią (dalej: umowa EPA). Głównym celem umowy jest ułatwienie handlu towarami między UE a Japonią oraz stopniowa liberalizacja tego handlu.

Rozważania dotyczące umowy EPA warto rozpocząć od przedstawienia danych liczbowych, które udowodnią, jak ważną rolę odgrywa umowa EPA dla przedsiębiorstw z Unii Europejskiej.

Japonia jest:

  • dla UE 2. największym partnerem handlowym w Azji zaraz po Chinach;
  • dla UE 6. najważniejszym partnerem na świecie.

Europa jest:

  • dla Japonii 2. najważniejszym partnerem na świecie.

Podstawowe dane statystyczne w relacji handlowej UE – Japonia

Prezentacja z wykresem słupkowym

Wartość eksportu towarów UE do JAPONII

€58 miliardów

Prezentacja z wykresem kołowym

Wartość eksportu usług UE do JAPONII

€28 miliardów

Żołnierz

Ilość stanowisk pracy związanych z eksportem UE do JAPONII

600 000

Grupa

Ilość ludzi zatrudnionych przez japońskie firmy w UE

550 000

Monety

Wartość opłat celnych płaconych przez eksporterów UE do JAPONII

€1 miliard/rok

Trend wzrostowy

Przewidywany wzrost eksportu z UE do JAPONII w skali roku

Ponad 13% lub dodatkowe €13 miliardów

Makaron

Przewidywany wzrost eksportu żywności przetworzonej z UE do JAPONII w skali roku

51% lub trochę ponad €1 miliard

Krowa

Przewidywany wzrost eksportu produktów mlecznych z UE do JAPONII w skali roku

215% lub €729 miliardów

Kolba

Przewidywany wzrost eksportu chemikaliów z UE do JAPONII w skali roku

6,9% lub dodatkowe €1,6 miliardy

Kostium

Przewidywany wzrost eksportu tkanin z UE do JAPONII w skali roku

220% lub dodatkowe €5,2 miliardy

Miasto

Ilość firm UE eksportujących do JAPONII

74 000

Cele umowy EPA

Umowa EPA stanowi największą i najbardziej kompleksową umowę zawartą dotychczas zarówno przez Unię Europejską, jak i Japonię. Do głównych celów wyznaczonych umową można zaliczyć:

  • utworzenie strefy wolnego handlu pomiędzy UE a Japonią,
  • redukcja stawek celnych w handlu UE-Japonia,
  • rozwiązanie kwestii istniejących na rynku japońskim barier pozataryfowych (Non-Tarif Barriers – NTBs),
  • zwiększenie poziomu otwarcia japońskiego rynku zamówień publicznych,
  • przyspieszenie rozwoju ekonomicznego UE,
  • umocnienie pozycji Europy w kształtowaniu międzynarodowych reguł w odniesieniu do wartości europejskich.

Wyżej przedstawione cele zostały sformułowane po wcześniejszych analizach rynków oraz wielu dyskusjach z przedsiębiorcami UE współpracującymi z Japonią. Przedsiębiorstwa europejskie często wskazywały trudności w eksporcie do Japonii ze względu na:

  • wysokie japońskie taryfy celne na niektóre produkty,
  • koszty wynikające z przestrzegania japońskich przepisów i regulacji w przypadku, gdy różnią się one od norm międzynarodowych,
  • bariery techniczne w handlu, takie jak:
    • blokowanie przedsiębiorstwom zagranicznym dostępu do składania ofert w zamówieniach publicznych w niektórych sektorach,
    • nieco różne standardy w odniesieniu do samochodów i części samochodowych, w wyniku czego koszty wyprodukowania samochodu przeznaczonego na eksport do Japonii są wyższe niż w przypadku samochodu przeznaczonego do sprzedaży w UE.

W ankiecie dla unijnych firm przeprowadzonej przez Copenhagen Economics połowa respondentów stwierdziła, że cła i inne przeszkody ograniczyły różnorodność produktów, jakie mogliby eksportować do Japonii, oraz że z tego powodu eksport do Japonii jest o 10-30 % droższy.

Obniżenie lub zniesienie cła

Jedną z dziedzin życia gospodarczego, która zyska na obniżeniu lub zniesieniu cła jest rolnictwo. Warto podkreślić, że Japonia jest czwartym największym rynkiem zbytu dla produktów rolnych eksportowanych z UE, a jego wartość jest ponad 20-krotnie wyższą niż eksport z Japonii do UE. Dotychczas Japonia nakładała jednak wysokie taryfy celne na import europejskich produktów spożywczych i napojów:

Przykłady produktów objętych dotychczasowo cłem

Obraz zawierający wewnątrz, stół, siedzi, drewnianeOpis wygenerowany automatycznie

30–40 % na sery

Obraz zawierający żywność, makaron, stół, plasterekOpis wygenerowany automatycznie

do 24 % na makarony,

38,5 % na wołowinę

do 30 % na czekoladę.

Obraz zawierający siedzi, czarny, mężczyzna, paraOpis wygenerowany automatycznie

15 % na wina

Obraz zawierający butelka, stół, wewnątrz, winoOpis wygenerowany automatycznie

15 % na napoje alkoholowe

Na skutek umowy o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią kraj ten natychmiast zniósł cła na ponad 90 % eksportowanych przez Unię produktów rolnych.

Europejscy rolnicy odnieśli między innymi następujące korzyści:

  • otwarcie dostępu do rynku japońskiego dla europejskich serów, 
  • ograniczenie japońskiego cła importowego na wołowinę,
  • zniesienie ze skutkiem natychmiastowym cła na wina,
  • znaczne ograniczenie japońskiego cła importowego na wieprzowinę eksportowaną z UE, będącą pod względem wartości najważniejszym produktem rolnym eksportowanym przez UE do Japonii,
  • zwiększenie japońskich kontyngentów na eksportowane z UE produkty: słód, skrobię ziemniaczaną, odtłuszczone mleko w proszku, masło i serwatkę.

Dodatkowo umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią otworzyła handel przetworzonymi produktami spożywczymi takimi jak makaron, czekolada, wyroby cukiernicze i herbatniki. Eksport tych produktów z UE do Japonii ma wartość około pół miliarda euro rocznie.

W odniesieniu do produktów, które nie zostały objęte taryfą bezcłową, umowa EPA przewiduje zwiększenie kontyngentów bezcłowych lub obniżenie ceł na produkty z UE. 

Przy niższych taryfach celnych, mniejszej biurokracji i wyższych kontyngentach europejskim rolnikom i producentom będzie łatwiej eksportować i wykorzystywać nowe możliwości rynkowe.

Rozwiązywanie problemów związanych ze środkami pozataryfowymi

Przez pojęcie środków pozataryfowych należy rozumieć bariery bądź przeszkody inne niż taryfy celne, które utrudniają działalność przedsiębiorstwom eksportującym do innych krajów. Obejmują one mi.in:

  • odmienne lub niepotrzebnie skomplikowane standardy techniczne, 
  • procedury wydawania pozwoleń dla produktów, 
  • kontrole potwierdzające ich zgodność z przepisami,
  • podatki nakładane na niektóre dobra. 

Z pierwszego wykazu Japonia wdrożyła rozwiązania regulacyjne w odniesieniu do 75 % przedstawionych problemów.  W przekroju wszystkich sektorów ogólny wskaźnik rozwiązania wymienionych problemów przez obie strony jest bliski 50 %, w tym przeważająca większość zagadnień dotyczy samochodów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych.

Przegląd po roku obowiązywania umowy EPA

Dnia 1 lutego 2020 r. minął rok od wejścia w życie umowy o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią. W pierwszych dziesięciu miesiącach implementacji umowy eksport z UE do Japonii wzrósł o 6,6% w porównaniu do tego samego okresu w roku poprzednim. Wynik ten przewyższa średni wzrost odnotowany w przeciągu trzech ostatnich lat, który wyniósł 4,7% (dane Eurostatu).

Podsumowując, największy wzrost eksportu z UE do Japonii w wyżej wskazanym okresie odniosły następujące sektory:

  • eksport mięsa wzrósł o 12%, z wyszczególnieniem 12,6% wzrostu wieprzowiny oraz trzykrotnego wzrostu mrożonej wołowiny,
  • eksport produktów mlecznych wzrósł o 10,4%, z wyszczególnieniem 47% wzrostu eksportu masła,
  • eksport napojów wzrósł o 20%, z wyszczególnieniem 17,3% wzrostu eksportu wina,
  • eksport produktów skórzanych i odzieży odnotował wzrost odpowiednio o 14% i 9,5%,
  • eksport maszyn elektrycznych, takich jak sprzęt telekomunikacyjny, urządzenia magazynujące i obwody elektroniczne, wzrósł o 16,4%.

​​*artykuł powstał w oparciu o umowę EPA oraz dane Komisji Europejskiej

Paulina Hondel

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Bezpodstawne wzbogacenie w prawie podatkowym – czyli pozorność instytucji przedawnienia

Przedawnienie oznacza, że po upływie określonego czasu zobowiązanie wygasa wraz z odsetkami za zwłokę, mimo że nie zostało zapłacone. Stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa. W związku z tym organ nie ma podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Instytucja przedawnienia zapewnia obywatelom poczucie stabilności i zaufania do państwa. Oczekują oni, że kształtowanie obciążenia podatkowego będzie następowało w sprawiedliwy sposób, jednak czy tak jest w rzeczywistości?

Z upływem lat może ulec osłabieniu zdolność płatnicza podatnika, dlatego nie można przenosić stosunków ekonomicznych z przeszłości do przyszłości. Jest to niewątpliwie bodziec dla organów podatkowych do sprawnego działania. Instytucja przedawnienia nie może mieć charakteru pozornego tzn. państwo nie powinno jej wykorzystywać do realizacji swoich celów. Zdaniem ustawodawcy odpowiednim terminem na przedawanie zobowiązania to upływ pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Z przedstawioną problematyką związany jest również termin nadpłaty. Ordynacja Podatkowa rozumie ją jako m.in. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż wymagana, natomiast podatek zapłacony nienależnie to sytuacja, gdy zapłacono podatek a nie było takiego obowiązku, bądź obowiązek istniał, ale już wygasł. Warto w szczególny sposób przyjrzeć się dwóm sytuacjom mianowicie, kiedy u podatnika powstała nadpłata i jednocześnie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, oraz kiedy organ podatkowy bezpodstawnie wypłacił nadpłatę podatnikowi i niemożliwe jest jej odzyskanie również z powodu nastąpienia przedawnienia.

Pierwszą sytuację idealnie obrazuje wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 roku C 500/16 w sprawie spółki prawa polskiego Caterpillar, która w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawierała umowy leasingu. Spółka obciążała leasingobiorców kosztami składek ubezpieczeniowych nie pobierając od nich marży. „W fakturach wystawionych względem leasingobiorców spółka Caterpillar traktowała owe składki jako czynności zwolnione z VAT”. Na podstawie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że podmiot zajmujący się taką działalnością powinien włączyć do podstawy opodatkowania usług koszty ubezpieczenia przedmiotu leasingu. W perspektywie wszczęcia przeciwko Caterpillar postępowania kontrolnego Spółka złożyła korekty faktury VAT. Następnie po wyroku TSUE z 17 stycznia 2013 roku w przedmiocie wydania przez polskie organy podatkowe odmowy zwolnienia z VAT czynności polegającej na objęciu ubezpieczeniem towaru stanowiącego przedmiot leasingu, Spółka wniosła o zwrot nadpłaty. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie powołując się na art. 70 § 1 O.P. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji co do okresu, po którym nastąpiło już przedawnienie. Po rozpoznaniu skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego sąd uznał, że spółka Caterpillar nie mogła zasadnie żądać zwrotu nadpłaty VAT na podstawie art. 74 Ordynacji Podatkowej po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Od powyższego wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który następnie skierował do Trybunału pytanie prejudycjalne. Trybunał uznał, że państwo członkowskie jest zobowiązane co do zasady zwrócić obciążenia pobrane z naruszeniem prawa Unii. „Jednak problem zwrotu nienależnie uiszczonych podatków jest rozwiązywany w rozmaity sposób w różnych państwach członkowskich, a nawet w prawie krajowym tego samego państwa, w zależności od rodzaju spornych podatków i opłat. W Polsce stosuje się jednolicie te same przepisy do wniosków o zwrot nadpłaty podatku przedstawionych w ramach środków prawnych mających na celu zapewnienie w krajowym porządku prawnym ochrony praw, jakie jednostki wywodzą z praw Unii, jak i w ramach środków prawnych o charakterze wewnętrznym. Państwa członkowskie mają obowiązek zapewnienia w każdym przypadku skutecznej ochrony uprawnień przyznanych przez prawo Unii, i że zasada ta wymaga w szczególności, aby władze podatkowe państw członkowskich nie uczyniły wykonywania praw przyznanych przez porządek prawny Unii praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.”Zdaniem Trybunału ustalenie pod rygorem przedawnienia rozsądnych terminów wniesienia środku prawnego jest w interesie pewności prawa. Zatem pięcioletni termin przedawnienia został uznany za zgodny z zasadą skuteczności, ponieważ umożliwia każdemu podatnikowi skuteczne dochodzenie uprawnień przysługujących mu w porządku prawnym Unii. Reasumując zacytowany wyrok Trybunał doszedł do wniosku, że zasady równoważności i skuteczności nie stoją na przeszkodzie przepisom krajowym umożliwiającym oddalenie wniosku o zwrot nadpłaty podatku, gdy wniosek ów został złożony przez podatnika po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia. Z tego wynika, że nawet mimo, iż został wydany wyrok Trybunału, który zapadł po przedawnieniu zobowiązania podatkowego, to nie daje on możliwości odzyskania nienależnie zapłaconego podatku. Wyrok z pewnością jest niekorzystny dla podatnika, ale Trybunał okazał w nim poszanowanie dla samej instytucji przedawnienia.

Wydawałoby się, że druga sytuacja nie powinna niczym różnić się od siebie, czyli kiedy podatnik otrzymał zwrot nadpłaty, która następnie została wzruszona decyzją organu, jednak po upływie pięcioletniego okresu czasu. Organy podatkowe za wszelką cenę dążyły do odzyskania należności finansowych od podatników. W tym celu stosowały do przedawnionych już zobowiązań podatkowych przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, czyli instytucję prawa cywilnego. Nie ma wątpliwości, że nadpłaty powinny być zwracane w trybie Ordynacji Podatkowej, ponieważ należności z tytułu nadpłaty mają charakter publicznoprawny.

Bezpodstawne wzbogacenie może być wykorzystane przy zwrocie innych nienależnie uiszczonych świadczeń w związku z wykonywaniem zadań publicznych przy wykorzystaniu umów cywilnoprawnych czy działania w sferze dominium. Tezę tę potwierdził Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 16 maja 2019 r. o sygn. III CSK 40/17, argumentując głównie, iż stosunki prawnopodatkowe są regulowane przez przepisy prawa podatkowego określające zdarzenia decydujące o ich powstaniu, właściwe im konsekwencje, ale także mechanizm ich ustalania odmienny od działającego w prawie prywatnym. „Zastosowanie przez analogię przepisów o nienależnym świadczeniu do żądania zwrotu nadpłaty podatku zwróconej podatnikowi na podstawie wzruszonej następnie decyzji administracyjnej, w sytuacji, do której nie znajdował zastosowania art. 72 o.p. w brzmieniu obowiązującym w czasie właściwym do rozliczeń, nie może prowadzić do zaspokojenia na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 k.c. żądań odnoszących się do zobowiązań podatkowych, które w świetle regulujących te zobowiązania przepisów podatkowych należałoby uznać za przedawnione.” W kwestii tej interweniował w 2017 roku również Rzecznik Praw Obywatelskich.  

Porównując obie sytuacje należy stwierdzić, że sądy administracyjne i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej opowiadają się za poszanowaniem instytucji prawa podatkowego jakim jest przedawnienie zobowiązania podatkowego. Celem ochronnym przedawnienia jest osiągnięcie stanu, w którym po stronie podatnika nie występuje obawa o przedłużającą się procedurę zmierzającą do ustalenia ostatecznej wysokości zobowiązania na rzecz państwa. Z tego właśnie powodu Trybunał staje na straży zasad instytucji przedawnienia wyrażając je w sposób ścisły i restrykcyjny, aby zapobiec naruszeniom praw podatnika.

Natalia Kozłowska

Nowe zasady poboru podatku u źródła – czy ustawodawca nie poszedł o krok za daleko?

Od 1 stycznia 2019 r. wprowadzono nowe zasady związane z poborem podatku u źródła na gruncie PIT oraz CIT. Celem powyższej regulacji było ograniczenie zjawiska „treaty shopping” polegającego m.in. na tworzeniu pośrednich ogniw w transakcjach zawieranych między podmiotami międzynarodowymi i mającego na celu obniżenie poziomu zobowiązań podatkowych. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, podmiot wypłacający należności objęte obowiązkiem poboru podatku u źródła (dalej: “WHT”), poza obowiązkiem spełnienia dotychczasowych wymogów (np. posiadanie certyfikatu rezydencji kontrahenta), zobowiązany jest – przy zachowaniu należytej staranności – m.in. do weryfikacji kontrahenta pod kątem prowadzenia przez niego rzeczywistej działalności gospodarczej oraz spełnienia kryterium rzeczywistego właściciela należności (ang. „Beneficial Owner”). Niemniej jednak praktyka stosowania powyższej regulacji rodzi szereg wątpliwości pod względem ich zgodności z obowiązującymi Polskę umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz zasadami hierarchii źródeł prawa.

Czym jest WHT i jak wygląda procedura jego poboru?

WHT (z angielskiego: withholding tax) jest instytucją podatkową stosowaną w większości jurysdykcji na świecie. Pozwala ona państwu źródła (tj. państwu w którym powstają przychody) opodatkować przychody uzyskiwane na jego terenie przez nierezydentów tj. podmioty nieposiadające siedziby na terytorium państwa źródła (należy jednak pamiętać, że w polskim porządku prawnym dywidendy wypłacane także na rzecz polskiego rezydenta podlegają WHT). Jej głównym celem jest przeciwdziałanie negatywnemu dla państwa źródła zjawisku pomniejszania bazy opodatkowania poprzez „wyprowadzanie” możliwych do opodatkowania przychodów za granicę, co w konsekwencji prowadzi do uszczuplenia wpływów budżetowych.

W celu uproszczenia procedury kontrahent wypłacający należności zobowiązany jest jako płatnik do pobrania (i późniejszego wpłacenia na konto właściwego urzędu skarbowego) podatku od kwoty wypłacanych należności. Niemniej jednak ustawy podatkowe stanowią, że przepisy nakładające obowiązek podatkowy w zakresie WHT powinny być stosowane z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (dalej: „UPO”). Celem UPO, których zawieranie stanowi powszechną praktykę w stosunkach międzynarodowych, jest uniknięcie sytuacji w której podatnik uzyskujący przychody poza granicami państwa swojej rezydencji podatkowej zmuszony byłby do zapłacenia podatku dwa razy – po raz pierwszy w państwie źródła i po raz drugi w państwie rezydencji. W praktyce, z uwagi na bilateralny charakter UPO, może dojść do wspomnianej już wcześniej sytuacji „treaty shoppingu”, w konsekwencji której poprzez stworzenie struktury optymalizacyjnej podatek od wypłacanych należności nie zostanie zapłacony nigdzie.

W tym miejscu należy zauważyć, że art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustanawia prymat umowy międzynarodowej ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie (a taką właśnie są UPO) nad ustawami. W związku z powyższym w przypadku konfliktu normy niższego rzędu (w tym wypadku – polskiej ustawy podatkowej) z normą wyższego rzędu (UPO) należy zastosować tą drugą.

W celu ustalenia czy dana płatność podlega opodatkowaniu WHT, należy wykonać następujące czynności:

  1. Ustalić czy przychód powstały w związku z analizowaną transakcją podlega opodatkowaniu w państwie źródła.

  2. Jeśli tak, zaklasyfikować analizowaną transakcje na gruncie właściwej umowy o unikaniu opodatkowania do odpowiedniej kategorii przychodu np.: przychodu z należności licencyjnych, zysków przedsiębiorstwa itp.

  3. Dokonać subsumcji wskazanych norm z zachowaniem zasady prymatu prawa międzynarodowego oraz ustalić poziom zobowiązania podatkowego.

Należy podkreślić, że materialną normę ustanawiającą obowiązek podatkowy może wprowadzić jedynie przepis krajowy – normy UPO jedynie ograniczają zakres opodatkowania określony w normie prawa krajowego. Niniejszy proces ilustruje poniższy schemat:

Znowelizowane zasady poboru WHT w świetle zasady prymatu prawa międzynarodowego.

W myśl znowelizowanych przepisów, jak wcześniej wspomniano, weryfikacja statusu rzeczywistego właściciela (w tym prowadzenia przez kontrahenta rzeczywistej działalności gospodarczej) z zachowaniem należytej staranności jest jednym z wymogów, którego spełnienie uprawnia do zastosowania preferencyjnej stawki opodatkowania (lub całkowitego braku opodatkowania) wynikającej z UPO. W praktyce większość UPO których stroną jest Polska zawiera klauzule rzeczywistego właściciela jedynie w stosunku do wybranych rodzajów płatności (głównie odsetek/należności licencyjnych). Niemniej jednak polskie organy podatkowe nieodmiennie stoją na stanowisku, że spełnienie przez kontrahenta warunku bycia rzeczywistym właścicielem należności jest wymogiem niezbędnym w odniesieniu do wszystkich rodzajów płatności opodatkowanych WHT – tak na przykład Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia sierpnia 2019 r. o sygn. 0111-KDIB1-2.4010.266.2019.2.BG:

„To oznacza w przedmiotowej sprawie, że płatnik (Wnioskodawca) ma obowiązek weryfikować czy dochody uzyskane przez Kontrahentów z tytułu Usług wskazanych we wniosku spełniają wszystkie warunki do skorzystania z możliwości niepobrania podatku u źródła. W ramach należytej staranności nie można ograniczać się jedynie do weryfikacji warunków zastosowania niepobrania podatku na podstawie art. 7 ust. 1 ww. umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Tym samym poza posiadaniem certyfikatu rezydencji podatnika konieczna jest weryfikacja okoliczności i warunków uzasadniających możliwość niepobrania podatku u źródła.”

W opublikowanym 19 czerwca 2019 roku projekcie objaśnień podatkowych Ministerstwo Finansów podjęło próbę rozwiania narastających wątpliwości. Tak też, w ww. projekcie możemy przeczytać, że :

”przy interpretacji UPO nie powinien być pomijany cel obowiązywania tych umów. W przypadku UPO zawartych przez Polskę i nie zawierających wprost klauzuli rzeczywistego właściciela, odmowa przyznania korzyści traktatowych będzie miała umocowanie w potrzebie zwalczania nadużycia tych umów”

oraz

“Mając na uwadze, iż zawierane UPO oraz dyrektywy służą likwidowaniu barier w prowadzonej przez przedsiębiorców działalności, ustawodawca przyjmuje, iż z korzyści płynących z tych umów nie powinny korzystać podmioty wykreowane w sposób sztuczny, jedynie w celu transferu środków do kolejnych podmiotów. Podmioty takie z reguły nie powinny być uznane za prowadzące rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju, w którym zostały zarejestrowane”.

Argumentacja ministerstwa opiera się głównie na wykładni celowościowej treści UPO oraz Modelowa Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku, wskazując, że dodatkowym celem wspomnianych regulacji jest również próba walki ze zjawiskiem unikania opodatkowania. Ponadto w opinii MF przesłanka bycia rzeczywistym właścicielem należności jest przesłanką niezbędną do uznania, że podmiot na rzecz którego wypłacane są należności jest podatnikiem. Niemniej jednak na gruncie zarówno ustawy o PIT jak i ustawy o CIT norma określająca podmioty mające ograniczony obowiązek podatkowy nie zawiera odniesienia do klauzuli rzeczywistego właściciela należności.

Nie sposób nie zgodzić się z władzami podatkowymi które próbują podjąć walkę ze szkodliwymi zjawiskami takimi jak „treaty shopping” których jedynym celem jest całkowite uniknięcie opodatkowania. Podobnie, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że intencją stron zawierających UPO oraz inne umowy międzynarodowe regulujące opodatkowanie nie było umożliwienie tworzenia struktur optymalizacyjnych tego rodzaju. Niemniej jednak należy odpowiedzieć na pytanie czy usprawiedliwia to całkowite zerwanie z wykładnią językową konkretnych przepisów UPO oraz stosowanie przepisów ustawy z pominięciem umowy międzynarodowej.  Wydaje się, że w obecnym stanie prawnym podejście prezentowane przez organy jest niewłaściwe. Prymat prawa międzynarodowego i pierwszeństwo wykładni językowej prowadzi do wniosku, że status rzeczywistego właściciela powinien mieć znaczenie dla możliwości zastosowania zwolnienia lub niepobrania podatku jedynie w tych przypadkach, gdy klauzula rzeczywistego właściciela przewidziana jest wprost w UPO.

Adrian Aftanas

5% stawka opodatkowania dla programisty – czyli jak zastosować IP Box

Polski ustawodawca od kilku lat za główny cel postawił sobie pobudzenie przedsiębiorczości w kraju, za sprawą wsparcia ze strony państwa w postaci wielu ulg, dofinansowań oraz preferencyjnych stawek podatkowych dla branż z sektora innowacyjnych i B+R. Podatnicy bardzo chętnie korzystają z zaproponowanych im rozwiązań, jednak realizacja przysługującego im prawa w praktyce jest trudna, ze względu na nieprecyzyjne określenia w ustawie, brak definicji legalnych, a także złożone stany faktyczne, do których ciężko zastosować określoną w przepisach hipotezę.

Jednym z przykładów działań motywacyjnych polskiego ustawodawcy jest stworzenie IP Box - czyli ulgi podatkowej, przysługującej od kwalifikowanego dochodu osiąganego z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, a stawka podatku wynosi w tym wypadku 5% (art. 24d ust. 2 ustawy o CIT i odpowiednio art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT.) Jest to niewątpliwie małe podziękowanie od ustawodawcy skierowane dla wielu polskich przedsiębiorców za wiedzę, innowacyjność, kreatywność, a także pracę, w którą wkładają wysiłek intelektualny, przyczyniając się do rozwoju gospodarki. To by było na tyle, jeśli chodzi o wzajemne podziękowania, gdyż w praktyce zastosowanie ulgi IP Box jest skomplikowane.Przyjrzymy się temu zagadnieniu w odniesieniu do programów komputerowych.

Czy każdy program komputerowy może się załapać na 5% stawki?

Przede wszystkim należy zacząć od tego, że program komputerowy musi być przedmiotem prawa autorskiego (utworem), by móc badać dalej jego zdolność do ulgi. A do tego konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek z art. 1 ust.1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

  • przejaw działalności twórczej,
  • indywidualny charakter,
  • rezultat pracy człowieka,
  • ustalenie go w jakiejkolwiek postaci.

Generalnie pod tę definicję może podpadać praktycznie każda forma programu komputerowego, za wyjątkiem sytuacji, gdy nie będzie on oryginalny, czyli nie będzie własną, intelektualną twórczością autora - należy przez to rozumieć przykładowo trywialne, niewymagające wysiłku intelektualnego programy typu „hello world”. Nawet nieukończony program komputerowy, który spełnia ustawowe przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, staje się przedmiotem prawa autorskiego ex lege, a twórca podmiotem tych praw, chyba, że mamy do czynienia z pracowniczym programem komputerowym, gdzie umowa między pracownikiem a pracodawcą nie zmienia ustawowego zapisu, dotyczącego pierwotnego nabycia praw do programu komputerowego przez pracodawcę (art.74 ust.3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Art.74 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, będący lex specialis w odniesieniu do programów komputerowych, stanowi, że są one chronione jak (ale nie jako) utwory literackie – składają się na to autorskie prawa majątkowe oraz prawa osobiste (okrojone w stosunku do utworów literackich). Prawo autorskie chroni elementy twórcze programu komputerowego, a w jego rozumieniu elementem twórczym są elementy tekstowe, do których zalicza się m.in. kod źródłowy. Program komputerowy zawiera również elementy nietwórcze, które są irrelewantne dla prawa autorskiego (art.74. ust.2 tejże ustawy).Również za niechronione w rozumieniu programu komputerowego według prawa autorskiegouznaje się graficzne interfejsy (choć są funkcjonalną częścią programu komputerowego) – wyrok TSUE z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie C-406/10 SAS Institute Inc. v. World Programming Ltd. Natomiast, jeśli zawierają one elementy twórcze, mogą być chronione jako utwory.

Specyficzne pojęcie kwalifikowanego IP

Pojawiają się liczne trudności interpretacyjne w zakresie pojęcia kwalifikowanego prawa własności intelektualnej. Kwalifikowane IP musi spełniać łącznie 3 przesłanki:

  • należeć do jednej z kategorii wymienionych w katalogu w art. 24d ust. 2 ustawy o CIT (odpowiednio art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT),
  • zostać wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności B+R,
  • podlegać ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska.

W tym momencie można zauważyć, że interpretacja pojęcia wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej jest bardzo trudna z tego względu, iż dotyczy ona dóbr niematerialnych. W objaśnieniach MF dot. IP Box pojawiło się kilkadziesiąt stron, starających się nakierować, jak należy rozumieć te pojęcia, jednak nawet to zdaje się nie rozjaśniać sytuacji podatników.

Problematyczna jest również identyfikacja znaczenia „autorskiego prawa do programu komputerowego”, o którym mowa w ustawie o PIT i CIT. Takiego pojęcia nie definiuje ani prawo autorskie, ani prawo podatkowe. W ujęciu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a także Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych, program komputerowy rozumiany jest w wąskim znaczeniu – chroniony może być w zakresie kodu źródłowego, maszynowego oraz innej formy wyrażenia, jaką może być szczegółowa dokumentacja. W takim wypadku program komputerowy tak naprawdę zawarty jest w dokumentacji, a osoba posługująca się tą dokumentacją jedynie machinalnie przepisuje poszczególne rekordy.

Z objaśnień MF dotyczących ulgi IP Box, możemy się natomiast dowiedzieć, że pojęcie autorskiego prawa do programu komputerowego, należy interpretować szeroko- „Holistycznie i funkcjonalnie, program komputerowy obejmuje więc jego funkcjonalne części składowe, takie jak: kod źródłowy, opis procedur operacyjnych, zestawienie danych w informacjach konwersacyjnych i dialogowych oraz kod wynikowy i interfejs.” (cytat z objaśnień MF dot. ulgi IP Box str.37)

Takie rozumienie podyktowane jest wytycznymi raportu BEPS Plan działania nr 5, jak również funkcjonalną sprawą – nikt nie sprzedaje ani nie kupuje programu komputerowego w częściach. Znacznie łatwiej będzie oszacować „wartość twórczą” włożoną w tworzenie, rozwijanie lub ulepszanie kompletnego programu komputerowego, niż wycena wartości na podstawie samego kodu źródłowego. Mimo, że następuje mały zgrzyt pojęciowy pomiędzy ustawami, należy uznać, iż ta zmiana ma sens.

Swoiste rozumienie dochodu według IP Box

Skoro już wiemy, na co ulgę podatkową możemy dostać, to teraz musi pojawić się dochód, by powstało zobowiązanie podatkowe. A przy IP Box nie mówimy o klasycznym dochodzie, lecz o kwalifikowanym dochodzie z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. W skrócie,nie dotyczy on całego dochodu podatnika, jaki uzyskuje w ciągu roku podatkowego, lecz specjalnie wyodrębnionej jednostki, która pochodzi bezpośrednio z eksploatacji praw własności intelektualnej. W pojęciu kwalifikowanego dochodu zkwalifikowanego IP będą mieścić się przykładowo:

  • opłaty za licencje na oprogramowanie,
  • przeniesienie praw autorskich majątkowych (sprzedaż),
  • odszkodowanie za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP uzyskane w postępowaniu spornym,
  • dochody z kwalifikowanego IP uwzględnione w cenie sprzedaży produktu lub usługi (trzeba je odpowiednio wcześniej wycenić, by stwierdzić jaką część całego produktu stanowią).             

Wartości te muszą być jednak wyodrębnione na podstawie odpowiednich rejestrów prowadzonych przez podatnika i nie mogą być stosowane łącznie z pozostałym dochodem, niepochodzącym z kwalifikowanego IP. W tym zakresie pojawia się trudność dla podatnika, bo musi poświęcić więcej pracy oraz ponieść więcej kosztów, by zidentyfikować i zarejestrować zdarzenia podlegające uldze.

Podstawą opodatkowania jest suma dochodów osiągniętych w roku podatkowym ze wszystkich kwalifikowanych IP (opłat licencyjnych, sprzedaży majątkowych praw autorskich itp.), a stawka podatku wynosi 5%. Natomiast wysokość kwalifikowanego dochodu, który będzie podlegał opodatkowaniu preferencyjną stawką oblicza się jako iloczyn kwalifikowanego dochodu z IP i wskaźnika nexus (wzór w ustawie), który jest pokłosiem raportu BEPS. Dlaczego stosuje się tutaj taki złożony mechanizm - przytoczękrótki fragment z objaśnień MF:„Przyjęto, że dochody z kwalifikowanego IP mogą być opodatkowane na preferencyjnychzasadach w takim zakresie, w jakim kwalifikowane IP wytwarza dochody w efekcie pracbadawczo-rozwojowych prowadzonych przez podatnika. Innymi słowy, skorzystanie zpreferencji IP Box jest możliwe w sytuacji występowania związku między dochodemkwalifikującym się do preferencji a kosztami faktycznie poniesionymi w celu jego uzyskania.Chodzi tu o podejście nexus, opisane w Raporcie OECD BEPS Plan Działania nr 5 (zob. wszczególności akapit nr 30 tego Raportu). Do stosowania preferencji IP Box niezbędne będzie, więc wyliczenie, jaka część dochodów z kwalifikowanego IP ma związek z pracami badawczo-rozwojowymi.”

Przykładowo podatnik prowadzący działalność B+R w 2019r. uzyskał 100 000 zł dochodu, w tym 10 000 zł z tytułu opłat licencyjnych za korzystanie z wytworzonego przez niego oprogramowania, a oprogramowanie to spełnia kryterium kwalifikowanego IP. W związku, z czym 90 000 zł opodatkowane jest skalą podatkową lub podatkiem liniowym, natomiast 10 000 zł opodatkowane jest stawką 5%.

Skoro nic nie jest pewne, to jak chronić swój interes?

W jaki sposób zabezpieczyć się przed zakwestionowaniem poprawności naszej deklaracji podatkowej w przypadku stosowania IP Box do programów komputerowych? Rekomendowaną formą w objaśnieniach Ministerstwa Finansów dot. IP Box jest złożenie wniosku o interpretację indywidualną do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (wiąże się to z wydatkiem 40 zł). Wówczas możemy liczyć na adekwatną ochronę prawno podatkową, której nie będziemy mieli w przypadku samego stosowania się do wydanych objaśnień.

Warto wskazać, że samo Ministerstwo Finansów przyznało, iż zastosowanie ulgi IP Box w przypadku programów komputerowych w praktyce jest bardzo trudne. Wydaje się prawie niemożliwe by podatnik zajmujący się działalnością badawczo-rozwojową, bezbłędnie zinterpretował obowiązujące przepisy w odniesieniu do swojego stanu faktycznego i poświęcił równie wiele czasu na zidentyfikowanie oraz zarejestrowanie określonych w przepisach zdarzeń. Mimo że ulga z swojej natury jest pomocna, w praktyce korzystanie z niej jest bardzo problematyczne i nieefektywne. Finalnie ulga IP Box bardzo mocno również ogranicza krąg podmiotów, jakie mogą z niej skorzystać. Ciężko jest natomiast z faktem ograniczonego kręgu podmiotów polemizować, bo niejako taki jest właśnie cel IP Box - by ulga trafiła do najbardziej potrzebującej grupy podatników.

Jakub Borowiec

Podatek od prezentu na gwiazdkę

Jeśli chcesz kogoś hojnie obdarować na święta, pamiętaj, że prezenty też mogą być opodatkowane. Otrzymanie prezentu gwiazdkowego będzie z punktu widzenia prawa podatkowego traktowane jako darowizna. Obdarowany drogim prezentem powinien zatem liczyć się z powstaniem ewentualnego obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Zapraszam do lektury niniejszego artykułu, który być może pozwoli Ci zadbać o bezpieczeństwo podatkowe Twoje lub Twoich bliskich

Ustawa o podatku od spadków i darowizn (dalej jako: „Ustawa PSD”) określa moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku darowizny jako:

  • chwilę złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego,
  • w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - chwilę spełnienia przyrzeczonego świadczenia;
  • jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron – chwilę złożenia takich oświadczeń.

Od dnia powstania obowiązku podatkowego obdarowany ma miesiąc na złożenie do naczelnika urzędu skarbowego zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (formularz SD-3) oraz dołączenie dokumentów, które mają wpływ na określenie podstawy opodatkowania, czyli wartości darowizny. Następnie organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe, która zobowiązuje do zapłaty podatku w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Stawki podatku i grupy podatkowe

Na wysokość podatku do zapłaty w dużej mierze wpływa pokrewieństwo/powinowactwo z darczyńcą. Ustawa klasyfikuje konkretne relacje do trzech grup podatkowych. Przynależność nabywcy do danej grupy wpływa na kwotę wolną od podatku oraz stawkę podatku, co obrazuje poniższa tabela.

Grupa podatkowa

Relacje

Kwota wolna od podatku

Stawki podatku

I

małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie

9637 zł

Od 3% do 7%

II

siostrzeniec, bratanek, wujek lub ciocia (jako rodzeństwo rodziców), szwagier/szwagierka (jako małżonkowie rodzeństwa lub rodzeństwo małżonków), zstępni i małżonkowie pasierbów

7267 zł

Od 7% do 12%

III

inni nabywcy

4902 zł

Od 12% do 20%

 

Stawki podatku przedstawione są w formie przedziału, gdyż wraz ze wzrostem wartości podstawy opodatkowania, wzrasta również stawka podatku (art. 15 Ustawy PSD). Natomiast jeżeli podstawa opodatkowania nie przekroczy kwoty wolnej od podatku, spowoduje to brak konieczności składania zeznania podatkowego i zapłaty podatku. Wartość otrzymanego prezentu gwiazdkowego, która przewyższa ustaloną w ramach danej grupy kwotę wolną od podatku, trzeba jednak będzie wykazać w całości w zeznaniu SD-3. Podatek do zapłaty obliczony jednak zostanie tylko od nadwyżki ponad tę kwotę.

Zwolnienie

Ustawa PSD oprócz wyznaczenia kwot wolnych od podatku wprowadza dodatkowo w art. 4a zwolnienie podmiotowe. Przepis ten dotyczy nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby z tzw. „zerowej grupy podatkowej”. W skład tej grupy wchodzą osoby najbliżej spokrewnione lub spowinowacone z darczyńcą: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Żeby skorzystać z tego zwolnienia, należy złożyć zeznanie podatkowe (SD-Z2) do naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku nabycia środków pieniężnych, należy również udokumentować ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy. Jest to dość istotny wymóg, gdyż darowizna gotówki o wysokiej wartości jest niemożliwa do udokumentowania w sposób zgodny z ustawą. Zdarza się więc, iż organy podatkowe, pomimo istnienia odpowiedniego pokrewieństwa/powinowactwa oraz złożenia zeznania, ustalają zobowiązania podatkowe obdarowanym, którzy otrzymali darowizny w gotówce.

Świąteczny przykład

Marek i Jan byli braćmi. Po kolacji wigilijnej 24 grudnia obaj znaleźli prezenty pod choinką. Marek dostał od swojego wujka Jacka (brata ojca) samochód o wartości 12.000 zł. Jan natomiast znalazł pod choinką kopertę z potwierdzeniem przelewu na 12.000 zł z konta jego matki. Miał bowiem sam w przyszłości kupić podobny samochód. Obaj bracia zostali uświadomieni, iż ich prezenty przekroczyły kwoty wolne od podatku w podatku od spadków i darowizn. Każdy z braci zobowiązany był do złożenia zeznania podatkowego.

Marek złożył do naczelnika urzędu skarbowego zeznanie podatkowe SD-3, po czym otrzymał decyzję podatkową ustalającą zobowiązanie podatkowe o wartości 331 zł (7% od nadwyżki ponad 7267 zł). Jan natomiast złożył po 3 miesiącach do organu podatkowego zeznanie SD-Z2, aby skorzystać ze zwolnienia z podatku i udokumentował otrzymanie darowizny potwierdzeniem przelewu znalezionym pod choinką. Janowi udało się nie zapłacić podatku.

W imieniu Koła Naukowego Prawa Podatkowego TBSP UJ życzę wszystkim wesołych i bezpiecznych podatkowo świąt  :)

Radosław Ozimek

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Szanowni Państwo,

Mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w drugiej edycji Ogólnopolskiej Konferencji "Bezpieczne Podatki, czyli prawnogospodarcza problematyka oszustw podatkowych" organizowaną pod patronatem Fundacji Polska Jutra, która odbędzie się 9 grudnia 2019 roku w sali wystawowej Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego przy ulicy Krupniczej 33.

Zagadnienie oszustw podatkowych w ciągu ostatnich lat nabrało szczególnego znaczenia. Działania polskiego ustawodawcy oraz Krajowej Administracji Skarbowej wyznaczają wyraźny trend wskazujący, że walka ze zjawiskami uchylania się od opodatkowania jest najwyższym priorytetem. Podczas wydarzenia omówione zostaną prawnokarne oraz administracyjnoprawne zagadnienia związane ze zjawiskiem przestępczości podatkowej, o których dyskusję podejmą wybitni przedstawiciele nauki prawa karnego oraz prawa podatkowego. W celu jak najsolidniejszego podejścia do tematu zaproszenia do grona prelegentów konferencji zostały skierowane do środowiska naukowego, rządowego oraz przedsiębiorców.

Harmonogram oraz lista prelegentów zostanie opublikowania wkrótce. Obowiązuje elektroniczna rejestracja na wydarzenie, która zostanie uruchomiona 2 grudnia.

Zapraszamy!

W celu uzyskania dalszych informacji zapraszamy na stronę wydarzenia: https://www.facebook.com/events/3455404507833731/